Berichten

later of nu

‘Napa’ of ‘maffling’, 5 manieren om uitstelgedrag uit te stellen

Ik ben fanatiek aan het schoonmaken, stofzuigen en toch nog maar even een dweil over die vloer ook. En ook nog even… eigenlijk moet ik de boekhouding doen. Maar ik vind het een vervelend klusje. Herkenbaar? Dat je iets totaal onbelangrijks echt dringend moet doen terwijl je eigenlijk iets veel belangrijkers zou moeten doen? In Hawaï noemen ze het ‘napa’ en in Schotland zeggen ze ‘maffling’. Uitstellen of procrastinatie, elke taal heeft er een woord voor en iedereen heeft er wel eens last van.

En wie kent dat niet, dat je iets uitgesteld had en dat het dan opeens niet meer hoeft! Lange neus naar al die mensen die het wel al hadden gedaan. Uitstellen lóónt soms ook en dat de mens dat goed kan is eigenlijk helemaal niet gek. Het is een overlevingsmechanisme. Om uit te kunnen stellen moet je namelijk kunnen nadenken en een soort van plannen kunnen maken. Heel handig wanneer je je eten wilt vangen. Hoewel dieren ook uitstelgedrag kunnen vertonen, en dan voornamelijk roofdieren, zijn van alle soorten, wij mensen het best in uitstellen.  Alleen is ‘zorgen voor een stuk vlees om te eten’ vervangen door onduidelijke lange termijn projecten met onduidelijke uitkomsten.

Uitstellen kan je leven verwoestenuitstellen

Je kunt last hebben van uitstelgedrag. Van een beetje grappige last, zeg maar dingen die achteraf een goed verhaal opleveren tot het verpesten van je leven. Zo zag ik gisteren op tv een man die diep ongelukkig was omdat hij maar niet aan zijn levensdroom toekwam: emigreren naar Canada. Hij had het uitgesteld. Het verschil met dit soort ongelukkig makend uitstel gedrag en ‘gewoon’ uitstelgedrag is vaak dat er in het eerste geval geen deadline is. Tot het te laat is.

Strategie 1: Creëer een deadline

Een heel grappige TED-talk van Tim Urban legt uit hoe dit werkt: Iedereen heeft een ‘rationele beslissingsnemer’ die bekijkt wat op dit moment de meeste waarde toevoegt aan je leven. Daarbij speelt korte-termijn-behoeftebevrediging maar ook lange-termijn-consequenties een rol. Als het goed is zijn die dingen in balans. Echter, de notoire uitsteller heeft last van het ‘instant bevredigings-aapje’ die alleen maar NU leeft. Gelukkig is daar het paniek-monster waar het aapje bang voor is zodra er een deadline dichtbij komt die je leven dreigt te verwoesten en komt alles toch nog goed. Zolang er een deadline is dus…

Eén manier om uitstelgedrag te helpen voorkomen is zorgen dat er een deadline komt. Of die nu kunstmatig is of niet. Beloof dingen aan anderen of maak een afspraak met iemand, maak er een wedstrijd van of ga desnoods een weddenschap aan. Allemaal prima manieren om een deadline te creëren. Zolang er consequenties zijn die je voelt. Wanneer je afspraken met jezelf maakt die je vervolgens niet nakomt is de consequentie overigens dat je jezelf niet zo serieus neemt, net als een vriend die zijn afspraken nooit nakomt, waardoor je jezelf als onbetrouwbaar gaat zien en dus niet meer serieus neemt. Niet doen dus!

Strategie 2: voorkom afleiding

Uit onderzoek blijkt dat hoe minder je afgeleid wordt hoe groter de kans op succes. Daarom werkt een opgeruimde omgeving die zo gestructureerd is dat je direct aan het werk kunt. Ook is thuis werken daarom lastiger dan op kantoor of buiten de deur. Dit zijn dus strategieën die je kunt toepassen. Je kunt je omgeving aanpassen, maar ook je tools. Zorg dat je niet afgeleid wordt door telefoons en andere apparaten. Zet het geluid uit en je antwoordapparaat aan. Hang een briefje op je deur met niet storen tot 13 uur of spreekuur elk heel uur.

Cursus loslatenStrategie 3 : werk met beloning en maak er een wedstrijd van

Wanneer je daar stress van krijgt bouw dan vaste momenten in om wel te mogen kijken. Rek de tijd op tussen de momenten waarop je mag kijken en je hebt er een competitie-element aan toegevoegd. Je kunt ook andere manieren verzinnen waarop je een competitie-element creëert zoals een weddenschap of wie het snelst, de meeste, het beste…..en vul maar in.

Lijstjes maken en afkuisen is trouwens ook een combinatie van belonen en competitie. Het simpel zetten van een kruisje vervult de beloningsbehoefte, maar je mag ook stickers plakken of met grotere beloningen werken als kopje koffie verdient, pauze verdient etc.

Strategie 4: weet wát je moet doen

Vaak schrijven we onduidelijke dingen op ons lijstje die we niet echt kunnen doen. Zoals feestje of kapper. De kapper béllen kun je wel doen, of googelen welke kapper je wilt, of die vriendin vragen welke kapper zij heeft. Kortom, hoe concreter je het maakt wát je precies gaat doen, maakt het makkelijker om dat ook te gaan doen.

Strategie 5: Weet waarom je iets doet

Dit is je motivatie. Wat wil je bereiken, hoe ziet mijn leven eruit als dit gedaan is, wat veranderd er voor me? Hoe duidelijker je dit voor ogen hebt, hoe gemotiveerder je wordt. Als dit niet iets is wat echt belangrijk is of waar je nou echt blij van wordt , misschien beslis je dan gewoon dat je het misschien (n)ooit gaat doen? Wel zo duidelijk.

Save

Save

Save

Waarom niets doen echt heel effectief is

Een autoalarm blijft maar afgaan, of misschien is het een scooter. De eerste paar keer kijk ik nog of er inderdaad een dief bezig is,  maar wanneer het maar doorgaat…negeer ik het. Wel maakt het me gespannen en ik denk, doe er toch iets aan!

Zo is het ook met dingen die je te binnen schieten. Wanneer je daar iets mee doet op dat moment is dat nuttig. Als het te pas en te onpas is wordt het een stoorzender en negeer je het gewoon. Maar je hebt er wel stress van.

Een goed systeem kan dat ondervangen. Een goed alarm bijvoorbeeld, wat niet zomaar afgaat. Of een adequate reactie van de eigenaar. Zoiets is Getting Things Done voor mij. Het is mijn alarm systeem. Het gaat af wanneer ik er iets mee kan zodat ik direct adequate actie kan ondernemen.

Daarentegen heb ik ook een alarmsysteem wat altijd af gaat. Dat is mijn pijnsysteem. Ik heb een jaar of 35 geleden een ongeluk gehad. Ik negeer het meestal, want het slaat meestal nergens op en ik kan er vrij weinig mee. Vorig jaar ging het echter zo had af dat ik zwaar verdovende pijnstillers nodig had om niet knettergek te worden. Dat was gelukkig tijdelijk en toen dacht ik. Ik moet een beter alarmsysteem. Maarja, dat daar loop je niet even voor naar de winkel. Zou wel handig zijn als dat wel kon.

Er bleek wel nog revalidatie-therapie mogelijk. Na 35 jaar kunnen zenuwen nog zoiets leren als ‘hey, ff dimmen daar’ of ‘stoppen nu’. Een soort nieuwe ‘uitknop’ zeg maar. Het gaat daarbij om balans. Tussen inspanning en ontspanning. Bij mij stond alles zich de hele dag in te spannen. Ook bij dingen die normaal relaxed zijn of als ontspanning gelden kan je lijf zo de kluts kwijt zijn dat het alles uit de kast haalt. Slaat nergens op, maar dat weten mijn spieren niet. Dus dat moet je ze leren. Door die ontspanning op te zoeken. Wat dat dan ook voor mijn lijf is.

Dus ik doe tegenwoordig vaak even niets. Echt niets. Dat geeft mijn parasympatisch zenuwstelsel de kans allerlei stofjes aan te maken zoals groeihormonen. Die zorgen voor ontspanning, herstel en …minder pijn.

Ik herken dat wel, dat door jakkeren. Dat doen ook veel van mijn klanten. Blijkbaar weten die ook niet dat het heel effectief is om af en toe gewoon even helemaal niks te doen. Ook al staat er nog van alles op je to-do lijstje, kan even nietsdoen op dat moment zijn wat de grootste bijdrage levert aan je hoogste doel. Je laadt weer op, komt weer bij, kan weer verder. Daarvoor moet ik meer nee zeggen, afspraken (her-)onderhandelen en zorgen dat ik gezond en uitgerust ben.

Veel mensen moeten vaker even niets doen. Echt tot rust komen, de boel de boel laten. Even ontspannen en herstellen. Dus moet je weten wat je kunt doen en laten en dat dat laten prima is. Want die to-do lijst afkrijgen, dat is echt iets van de vorige eeuw. Dat ga je niet meer meemaken.

Wat wil ik nou echt? Kom achter jouw belangrijkste doelen in deze workshop.
Vaker nee zeggen of je afspraken (her-)onderhandelen met je baas, collega’s, partner of bijvoorbeeld je kinderen? workshop effectief communiceren helpt daarmee.
Wil je ook meer balans in je leven? Maak kennis met w-being en breng lichaam en geest in balans met deze introductieworkshop heb je direct bruikbare tips in handen om te veranderen.
Meer weten over Getting Things Done? volg een training of kom naar de meet-up over gtd-tools [engelstalig].